Voorkeurshouding

Soms heeft een baby de voorkeur om met zijn hoofdje meer op één bepaalde kant te liggen. We spreken dan van een voorkeurshouding.

Als baby’s te lang in hun voorkeurshouding liggen, ontstaan scheve of afgeplatte hoofdjes, omdat het schedeltje van een baby nog week is.
Afgeplatte hoofdjes komen steeds vaker voor sinds ouders geadviseerd worden hun baby’s alleen nog maar op de rug te slapen te leggen om het risico op wiegendood te verkleinen. Op dit moment heeft ongeveer één op de tien baby’s een scheef hoofdje ten gevolge van een voorkeurshouding.

Wat is het gevolg van een voorkeurshouding?

Naast het feit dat een scheef hoofdje cosmetisch niet zo mooi is, kan een voorkeurshouding ook gevolgen hebben voor de motorische ontwikkeling.
Een baby met een voorkeur beweegt zijn armen en benen soms niet evenveel, kan niet goed recht liggen en houdt zijn hoofd niet goed in het midden. Hij oefent daardoor het maken van bepaalde bewegingen niet of minder en op den duur kan een baby die bewegingen niet meer maken. Het eenzijdig bewegen van een baby kan zo uiteindelijk een belemmeringen vormen voor zijn verdere ontwikkeling. Naast problemen met de ontwikkeling kan een voorkeurshouding ook kaakklachten geven doordat de kaak scheef groeit en scheelzien veroorzaken doordat een baby met een voorkeur één oog minder vaak gebruikt en een lui oog ontstaat.

Hoe kun je een voorkeurshouding voorkomen?

Je baby loopt in de eerste drie levensmaanden het grootste risico op een afgeplat hoofdje. Daarom is het van belang dat je meteen vanaf de geboorte veel variatie in houding aanbrengt en alert bent op het ontstaan van een voorkeurshouding. Voorkomen is nog altijd makkelijker dan genezen. De volgende adviezen bij het slapen, spelen en verzorgen kunnen in de meeste gevallen een voorkeurshouding voorkomen:

Slapen:
Als je baby (op zijn rugje !) in zijn bedje ligt te slapen, leg je het hoofdje afwisselend naar links of naar rechts gedraaid. Je kan je baby beter niet op zijn zij te slapen leggen, omdat je baby dan naar de buik kan omrollen en zo het risico op wiegendood groter is. Sommige baby’s blijven hun hoofdje toch naar de voorkeurskant draaien. Vaak omdat ze aan die voorkeurskant iets zien wat ze aantrekt, bijvoorbeeld het licht van buiten. In een dergelijk geval is het verstandig om het bedje regelmatig andersom op te maken, dus voeteneind wordt hoofdeind zodat je baby andersom in bed ligt en het hoofdje hierdoor de andere kant op ligt als hij weer draait naar de kant waar hij iets ziet wat aantrekt.

Spelen:
Zorg voor licht- en geluidsprikkels van verschillende kanten wanneer je baby in de box ligt te spelen. Op die manier zal je kindje zijn hoofdje afwisselend naar alle kanten draaien. Het is erg belangrijk om je baby in de box, onder toezicht, ook regelmatig op zijn buikje te spelen leggen. Het advies is om dit minstens 3 keer per dag te doen.

Buikligging is een actievere houding dan rugligging en is daarom goed voor de motorische ontwikkeling van de baby.

Leg de armpjes naar voren, zodat hij op de ellebogen kan steunen. Op deze manier kan je baby zijn hoofd gemakkelijker optillen en naar beide kanten kijken. Als dit nog niet lukt, kan je hem met je hand wat steun op de billen geven.
Je mag je baby ook overdag op zijn zij leggen om te spelen. Let er op dat je baby wisselend op zijn linker en rechter zij ligt. Hij moet dan wel wakker zijn en je moet erbij blijven!

Verzorgen:
Zorg er voor dat je je baby afwisselend links en rechts liggend voedt. Bij borstvoeding gebeurt dit automatisch. Bij flesvoeding vraagt het soms wat oefening om je kind op beide armen te kunnen voeden.
Je kan stimuleren dat je baby recht vooruit kijkt, door recht voor hem te gaan staan bij het voeteneind als je hem verzorgt en verschoont en door voor hem te gaan zitten als hij op zijn buikje speelt.

Wat kun je doen als je baby toch een voorkeurshouding ontwikkelt?

Als je kind toch een voorkeurshouding ontwikkelt, dan is het van belang dat je juist de niet-voorkeurskant stimuleert.
In het algemeen kijkt een baby graag naar het licht. Door het bedje om te draaien of andersom op te maken, kunt je proberen je baby naar de niet-voorkeurskant te laten kijken. Als je baby slaapt, draai je zijn hoofdje naar de niet-voorkeurskant. Meestal is de slaaphouding van een baby echter erg moeilijk te beïnvloeden, zodra jij de kamer uit bent heeft je kindje vaak zijn hoofdje al weer verdraaid.

Daarom is het minstens zo belangrijk om juist als je kindje wakker is te stimuleren dat je kindje de niet-voorkeurskant op kijkt. Plaats bijvoorbeeld opvallend speelgoed aan de niet-voorkeurskant van de box. Als je je kindje optilt, kun je hem zo dragen dat hij naar zijn niet-voorkeurkant moet kijken. Ook de flesvoeding geef je zo, dat je kind naar de niet-voorkeurskant moet draaien om jou te kunnen zien. Zorg wel dat beide armpjes naar voren liggen.
Ga bij het verzorgen en verschonen zo staan dat je kind naar de niet-voorkeurskant moet draaien om jou te kunnen zien.

Is fysiotherapie nodig bij een voorkeurshouding?

Soms is een voorkeurshouding hardnekkig en moeilijk te corrigeren. Als je de adviezen  goed gevolgd hebt en de voorkeurshouding toch niet beïnvloed is, kan de hulp van een kinderfysiotherapeut nodig zijn. De fysiotherapeut zal de baby ook stimuleren in de ontwikkeling van de niet-voorkeurskant en de ouders instructies geven ten aanzien van het oefenen met de baby en het handelen in de dagelijkse verzorging.

Wat kun je beter niet doen bij een voorkeurshouding?

In verband met het risico op wiegendood geldt het advies om geen fixatiemiddelen te gebruiken. Gebruik ook nooit kussentjes of opgerolde handdoekjes om je kindje in de gewenste houding te houden. Losse onderdelen in bed verhogen het risico op wiegedood.

Wat is er te doen aan een afgeplat hoofdje?

1 op de 5 baby’s van 4 maanden oud heeft een afgeplat hoofdje, in de loop van de maanden neemt dit af (doordat je baby minder op zijn rug ligt, maar speelt etc). Bij 12 maanden heeft 1 op de 14 baby’s nog een afgeplat hoofdje.

Naast bovengenoemde houdingsadviezen en eventueel fysiotherapie wordt soms een redressiehelmp geadviseerd.
Het helmpje is duur, behoorlijk belastend en wordt alleen geadviseerd als het hoofdje erg scheef is en houdingswisselingen en fysio niet geholpen hebben.
Als er wordt gekozen voor een redressiehelp kan het beste gestart worden tussen de 6 en 8 maanden, dan is het effect het grootst*
Het helmpje wordt speciaal voor jouw baby gemaakt en moet gedurende enkele weken tot maanden,  22-23 uur per dag gedragen worden.

*Begin mei 2014 gepubliceerd wetenschappelijk onderzoek door de Universiteit Twente heeft aangetoond dat er bij gezonde baby’s met een matige tot ernstige schedelvervorming geen effect van een redressiehelm is te verwachten. Wel zijn er onprettige bijwerkingen als huidirritaties, overmatig zweten, stank en belemmering bij het knuffelen.
Als voorkomen van schedelvervorming niet is gelukt kan alsnog door afwisseling van houding en beweging correctie van de babyschedel worden verwacht, in een kwart van de gevallen zelfs volledig.

Bronnen:
Protocol “Preventie en vroegsignalering voorkeurshouding Noordoost Brabant”, oktober 2008
Folder “Adviezen bij voorkeurshouding”; Fysiotherapie, oktober 2005, OLVG
Folder “Voorkeurshouding”; De zorgboog, 2008
Onderzoek: helmbehandeling baby’s UT mei 2014


Gerelateerde artikelen

De ontwikkeling van je baby in het eerste jaar. De ontwikkeling van je baby in het eerste jaar.

Je zal misschien in de eerste maand ontdekken dat je baby iedere dag wel weer iets nieuws kan. Of een baby iets leert hangt sterk af van de rijping en ontwikkeling van het zenuwstelsel.

meer lezen ...
Spelen met je baby Spelen met je baby

Spelen met je baby is niet alleen leuk, het is noodzakelijk voor een goede ontwikkeling. Baby’s spelen graag. Een heel kleine baby kan nog niet zo veel met zijn lijfje. Hij heeft vaak genoeg aan aanraking en geluiden. Het geluid van de ouders is daarbij erg belangrijk. Door het contact met de verzorger gaat een […]

meer lezen ...
Huilen baby Huilen

Iedere baby huilt, maar wat is normaal en wanneer is er sprake van een huilbaby?

meer lezen ...
Hoeveel slaap heeft baby gemiddeld nodig? Hoeveel slaapt baby gemiddeld?

De meeste baby’s hebben een soortgelijk waak- en slaapritme. Lees hoeveel jouw baby zou ‘moeten’ slapen.

meer lezen ...
Het eerste hapje Het eerste hapje

Tips om het eerste hapje vaste voeding bij je baby te introduceren.

meer lezen ...
EHBO bij kinderen

Hoe eerste hulp te verlenen bij ongelukken met kinderen, b.v. bij verbranding, een botbreuk, wond of vergiftiging, is natuurlijk niet te leren via het lezen van artikelen op internet of uit een boek. Het is handig om van tevoren te weten wat je moet doen bij een brandwond, maar reanimeren, beoordelen en verbinden van een […]

meer lezen ...
Ontlasting van baby's : wat is normaal? Alles over poep

Er leven altijd veel vragen over poep bij baby’s, lees hier alles over poep.

meer lezen ...

Gerelateerde Baby Uitzet artikelen

Flesvoeding – BabyUitzet

Ongelooflijk veel keuze in flessen en spenen voor flesvoeding Kijk in een willekeurig babyzaak of drogist en je zult versteld staan van de hoeveelheid, soorten en maten, er zijn in flessen en spenen nodig voor de flesvoeding. Iedere fabrikant beweert natuurlijk dat zijn flesje of speen het beste is, maar hoe zit het echt? in […]

meer lezen ...